کلیکی ئێرە بکە زەرەر ناکەیت دواتر لایکی بکە و سەدان بابەتی هەمەرەنگ ببینن

خودا له‌ نێوان خه‌یاڵ و راستیدا | ماڵپه‌ڕی سه‌ربه‌ست

خودا له‌ نێوان خه‌یاڵ و راستیدا

20/10/10
  • بنێره‌ بۆ فه‌یس بوک

  •    ئه‌م بابه‌ته‌ 35,661 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌

    ەریە
    خودا له‌ نێوان خه‌یاڵ و راستیدا
    چه‌ند ڕۆژێک له‌مه‌وبه‌ر خانمه‌ کوردێکی بوێر، توانبووی بیری خۆی له‌ باره‌ تێزی خۆداوه‌ بخاته‌ سه‌ر تۆڕی ئینته‌رنێته‌وه‌. دیاره‌ هیشتا ئه‌م باسه‌ باسێکی داخراوه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا، وه‌ باسو خواست کردن له‌ سه‌ری به‌ شێوه‌یه‌کی ره‌خنه‌یی زۆر جارێک نووسه‌ره‌که‌یی توشی ده‌ربه‌ده‌ری و کوشتن کردووه‌‌.
    منیش به‌ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و نوسراوه‌ وئه‌و کۆمێنتانانه‌ی که‌ هه‌ندێ له‌ خوێنه‌ران نوسیبویان، که‌ زۆریان له‌ جنێودایین و ناوزڕاندن زیاتر، هیچ سودێکی بۆ خوێنه‌ره‌که‌ی نه‌بوو سه‌رم سوڕما، که‌ هێشتا له‌ 2010 چاخی دیالۆگ و کرانه‌وه‌دا، تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ بۆی نیه‌ باس له‌ شتێک بکات که‌ زۆر په‌یوه‌ندی به‌ ژیانی خۆیه‌وه‌ هه‌بێ، بێ‌ ئه‌وه‌ی توشی هه‌ڕه‌شه‌و ناوزڕاندن بێت.
    ئایا ئه‌م خوایه‌ کێیه‌ که‌ ئێمه‌ی مرؤڤ ئاوه‌ها به‌ په‌رؤشه‌وه‌ به‌رگری لێ ده‌که‌ین، وه‌ به‌ درێژایی مێژوو کردوومانه‌‌ به‌ هۆیه‌ک‌ بۆ نه‌فی کردن و قه‌تڵوعام کردنی هاوره‌گه‌زه‌ بیرجیاوازه‌کانی خۆمان؟
    مرۆڤ زینده‌وه‌رێ خاوه‌ن ئه‌قڵه‌. وه‌ ئه‌وه‌ی که‌ زۆر تایبه‌تمه‌ندبێ له‌ مرۆڤدا، ئه‌وه‌یه‌ که‌ مرۆڤ شه‌یدای وه‌ڵامه‌. له‌و شوێنه‌دا که‌ پرسیار بێ وه‌ڵام ماوه‌، هه‌مێشه‌ مرۆڤ وه‌ڵامێکی بۆ خۆی دروست کردووه‌. وه‌ڵامێک بۆ له‌ دایکبوون، وه‌ڵامێ بۆ خؤرئاوا بوون و خۆر نشین، وه‌ڵامێ بۆ هه‌وره‌ گرمه‌و یه‌کێک بؤ شێوه‌ی زه‌وی. وه‌ڵامه‌کان چه‌ند قات له‌ پرسیاره‌کان زۆرترن، به‌ڵام خۆ شه‌رت نیه‌ که‌ هه‌موو وه‌ڵامێ دروست بێت. ئه‌وه‌ی که جێگای سه‌رنجه‌، ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌میشه‌ جیله‌ نوێیه‌کان، به‌ هۆی پێشکه‌وتنی ئه‌قڵیانه‌وه‌ هه‌ندێ له‌و وه‌ڵامانه‌ی که‌ جیله‌کانی پێش خۆیان دروستیان کردبوو به‌ درۆ خستوه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌ر به‌ ڕوباری مێژوودا به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌ ده‌رؤی نموونه‌ی ئه‌و دیاردانه‌ زۆرن. وه‌ڵامه‌کانیش ‌هێشتا هه‌ر‌ له‌ گۆڕاندان. دیاره‌ ئه‌مه‌ش شه‌رتێکه‌ بۆ په‌شکه‌وتنی مرۆڤایه‌تی.
    سروشت هه‌میشه‌ یه‌کێک بووه‌ له‌و شتانه‌ی که‌ سه‌رنجی مرۆڤی بۆ خۆی ڕاکێشاوه‌. وه‌ مرؤڤیش به‌ هۆی کۆئه‌ندامی هه‌ستکردنه‌وه‌، هه‌ستی هه‌م به‌ خۆی وه‌ک به‌شێ له‌ سروشت وه‌ سروشتی ده‌وروبه‌ری کردووه‌. ئه‌مه‌ش وای لێ کردوه‌ به‌ هۆی ئه‌قلیه‌وه‌ ڕاڤه‌و لێکدانه‌وه و هه‌لسه‌نگاندنێک بۆ دیارده‌ سروشتیه‌کانی ده‌وروبه‌ری بکات. ووشه‌گه‌لێک وه‌ک چۆن و بۆ چی له‌و وشانه‌ن که‌ هه‌میشه‌ بیری مرۆڤی به‌ خۆیه‌وه‌ خه‌ریک کردووه‌. ئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ین، ده‌بینین که‌ مندال هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای فێربوونی زماندا، زۆرجارێ ئه‌م ووشانه‌ به‌ کار دێنێ. هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ وای له‌ من کرد که‌ سه‌ره‌ڕای بێ توناییم له‌ نووسیندا، هه‌وڵێک بده‌م بۆ ده‌ربڕینی هه‌ستێک، که‌ ملیۆنان مرۆڤ له‌ سه‌ر ئه‌م هه‌رده‌ بواری ده‌ربڕینی پێ نادرێت.
    تێزی خودا یه‌کێکه‌ له‌و تێزانه‌ی که به‌ درێژایی مێژوو زۆر به‌ په‌رۆشه‌وه‌ تێڕوانینی بۆ کراوه‌. ئه‌گه‌ر سه‌رنجێک بده‌ین ده‌بینین که‌ مرۆڤه‌کان هه‌ر له‌ دێرزه‌مانه‌ بڕوایان به‌ خواوه‌ندێ یان خواگه‌لێ هه‌بووه یان نه‌بووه‌‌. له‌ خواره‌وه‌ به‌ کورتی سه‌رنجێ بۆ هه‌ندێ له‌و‌ باوه‌ڕانه‌ ڕاده‌کێشم که‌ ئێستاش له‌ کۆمه‌لگه‌ی مرۆڤایه‌تید باوه‌.
    مۆنوته‌یسمه‌: یان یه‌کتاپه‌ره‌ستی. ئه‌م به‌شه‌ له‌ دین بڕوایان به‌ تاقه‌ خوایه‌ک هه‌یه که‌ دروستکه‌ری هه‌موو شتێکه‌. یه‌هوودیه‌ت، مه‌سیحیه‌ت، ئیسلام، به‌هایی هتد، نموونه‌ی ئه‌و دینانه‌ن که‌ وه‌کو یه‌کتاپه‌ره‌ست ده‌ژمێردرێن. به‌ گوێره‌ی هه‌ندێ سه‌رچاوه‌ی مێژوویی سه‌ره‌تای دروستبوونی ئه‌م به‌شه‌ له‌ دین‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مانی پاشای میسری دێرین ئاخناتوون، که‌ له‌ سه‌رده‌می حوکمڕانی خۆی له‌ نێوان ساڵانی 1346 تا 1365ی پ.ز، بۆ ماوه‌یه‌ک هه‌ستا به‌ له‌ناودانی باوه‌ڕی فره‌خوایی و دانانی خوای خۆر {ئاتۆن رێ} وه‌کو تاکه‌ خوا.
    ‌ ‌ پۆلیته‌یسم: یان فره‌خوایی. ئه‌م شێوه‌ی دینه‌ باوه‌ریان به‌ هه‌بوونی چه‌ند خوایه‌ک هه‌یه‌. ئه‌م خوایانه‌ هه‌ر یه‌ک کارێکی دیاریکراو ئه‌نجام ده‌دات. ئایینگه‌لێکی وه‌کو هیندویسم، شینتۆیسم، ئۆساترۆ، نموونه‌ی ئه‌و جۆره‌ دینانه‌ن که‌ ئێستاش هه‌ر ماون و به‌ ملیۆنان خه‌ڵک بڕوایان پێیه‌.
    ئاته‌یسم: یان بێ خودایی. ئه‌مه‌ش جۆره‌ باوه‌ڕێکه‌ که‌ هه‌بوونی خودا یان خوداگه‌لێک به‌ لاوه‌ ده‌خات، وه‌ پێییان وایه‌ که‌ هه‌موو دیارده‌کانی دونیا له‌ ئه‌نجامی هه‌بوونی وزه‌و هه‌ندێک دیارده‌ی فیزیکی دروست ده‌بێت. وه‌ هیچ خودایه‌کێش له‌ دروستکردن و هێشتنه‌وه‌و گۆڕانکاریه‌کانی سروشتدا کاریگه‌ر نیه‌.
    ئاگنۆستیسم: وشه‌یه‌يكێ لاتینیه‌و ماناکه‌ی له‌ مانای “بێ زانیاری”ه‌وه‌ نێزدیکه‌. ئه‌و بیره‌ فه‌لسه‌فیه‌یه‌ که‌ پێی وایه‌‌ راست یان هه‌ڵيیی هه‌ندێ له‌ تێزه‌ فیکری، دینی یان فه‌لسه‌فیه‌کان به‌ شێوه‌یه‌کی زانستی به‌لگه‌یی “ئێمپیری” نه‌کرده‌نییه‌. بۆ نموونه‌ تێزی خودا. ئه‌م تێزه‌ تێزێکی مه‌تافیزیکیه‌ که‌ هه‌بوون یان نه‌بوونی ده‌که‌وێته‌ چوارچێوه‌ باوه‌ڕه‌وه‌.
    هه‌رچه‌نده‌ له‌ هه‌ندێ ئایینه‌کان باوه‌ڕیان به‌ یه‌ک خودا هه‌یه‌، به‌ڵام کاری خواکان له‌ ئایینێک بۆ ئایینێک یان مه‌زهه‌بێ بۆ مه‌زهه‌بێکی دی جیاوازه‌. ىۆ نموونه‌ هه‌ندێ که‌س بڕوای به‌ هه‌بوونی خوایه‌ک هه‌یه‌، به‌ڵام بۆچونیان بۆ کاری ئه‌و خودایه‌ وایه‌ که‌ ئه‌م خودایه‌ پاڵنه‌رێکی هه‌وه‌ڵینه‌و به‌س. خودا دونیای دروست کرد، به‌ڵام له‌ کاروباری سروشتدا ده‌ورێکی پاسیڤ یان نا‌کارای هه‌یه‌. ىه‌م گرۆپه‌ ده‌وترێت “ده‌یسم”. ‌هه‌ندێکی دی پێیان وا که‌ خودا بوونه‌وه‌رێکی ئاکتیڤ یان کارایه‌، که‌ هه‌میشه‌ کلکێکی له‌ سروشتو دیارده‌کانی سروشتدا هه‌یه‌. بۆ نموونه‌‌ بڕوا بوون به‌ قه‌زاو قه‌ده‌ر له‌ دینی ئیسلامدا. که‌ هه‌ندێکه‌س پێیان وایه‌ که‌ هه‌رشتێک خودا خۆی بیه‌وێت ڕوو ده‌دات، وه‌ هه‌موو شتێک هه‌ر له‌ هه‌وه‌ڵه‌وه تا ئاخری‌ له‌ “له‌وحول ئه‌لمه‌حفوز” کتێبی پارێزراودا نوسراوه‌. به‌ن شێوه‌ باوه‌ڕه‌ش ده‌وترێت “ته‌ییسم”.
    جگه‌ له‌م نمونانه‌، مێژوو خاوه‌نی ده‌یان و بگره‌ هه‌زاران بیروباوه‌ڕی ئایینی بووه‌. که‌ سه‌یر له‌وه‌دایه‌ که‌ په‌یڕه‌وانی ئه‌م دینانه‌ هه‌میشه‌ خۆیان به‌ ڕاست ده‌زانن و خاوه‌ن ئایینه‌کانی دی به‌ سه‌رلێشێواو و ئازار لێکه‌وتو ده‌زانن.
    ئه‌م هه‌موو تێڕوانینانه له‌ باره‌ی خوداوه‌،‌ شیعرێکی فارسی به‌ بیرم هێنا که‌ من هه‌وڵ ده‌ده‌م که‌م تا کورت وه‌ریگێڕمه‌ سه‌ر کوردی‌، ئه‌ویش ئێژێ: هیچکه‌سێ نه‌یبرد په‌ی به‌ راز دونیا، هه‌رکه‌سێک هاتو دایهێنا ئه‌فسانه‌یه‌.
    هه‌رچه‌نده مرۆڤ له‌ رێگه‌ی فه‌لسه‌فه‌ یا‌ن مه‌زهه‌به‌وه‌، وه‌ڵامگه‌لێکی بۆ تێزی خودا داهێناوه‌، به‌ڵام هێچکام له‌و وه‌ڵامانه‌ له‌ سنوری بڕواو وه‌همدا تێپه‌ڕی نه‌کرده‌و. نه‌ک هه‌ر نه‌یتوانیوه وه‌ڵامی پرسیاره‌کان بداته‌وه‌، به‌ڵکو به‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسیارێک، پرسیارێکی له‌وی پێشتر گه‌وره‌وتری بۆ خۆی دروست کردووه‌. به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ هه‌ندێ له‌ په‌یڕه‌وانی ئه‌م دینانه‌، بۆ به‌ڕاست نیشاندانی دینی خۆیان وه‌ک دین یان مه‌زهه‌بێکی دروست، هه‌ستاون به‌ چه‌وسانه‌وه‌ی هه‌ستیو کوشتنی جه‌سته‌یی نه‌ییاره‌ فیکریه‌کانی خۆیان. ئه‌مه‌ش بۆ به‌ چۆکدا ‌داهێنانی به‌رانبه‌ره‌کانیان بۆ باوه‌ر ‌هێنانیان به‌و چوارچێوه‌ دینی یان فه‌لسه‌فیانه‌ی که‌ ته‌نها خۆیان به‌ باشیان زانیوه‌. به‌ داخه‌وه‌ که‌ مه‌زهه‌به‌ جیاوازه‌کانی وڵاتی ئێمه‌ش تا هه‌نوکه‌ش هه‌ر به‌رده‌وامن له‌و جؤره‌ ڕه‌فتارانه‌‌یان. ‌هه‌ر ئه‌مه‌ش بوو که‌ شاعرێکی وه‌کو عومه‌ری خه‌ییام ناچار بکات که‌ زۆر ڕه‌خنه‌ بگرێت له‌ مه‌لا و شێخه‌کان. هه‌ر بۆیه‌ له‌ یه‌کێک له‌ چوارینه‌کانیدا ده‌لێ:
    زۆر کۆڵکه‌ مه‌لا و شێخ هه‌یه‌ ڕێ ده‌گرن لێـم
    لایان هه‌ڵه‌یه‌ له‌ ژینی خۆشم بدوێم
    خزمینه‌ نه‌زانین چ به‌ڵایه‌کی زله‌
    هاتوومه‌ دونیه‌ ده‌بێ نه‌زانم من کێم؟ ‌
    تاریق ئه‌زیز که‌ یه‌کێکه‌ له‌ فه‌یله‌سۆفه‌کانی جیهانی ئسلامی ئه‌م سه‌رده‌مه‌، له‌ کتێبی مانگفۆلده‌تس فیلوسوفی، ئه‌م دونیایه‌ وه‌ک چیایه‌ک، مرۆڤ وه‌ک شاخه‌وان و بڕوا جیوازه‌کانیش وه‌ک ڕێگاگه‌لێکی جیاواز ده‌نمونێنێ. ئه‌و ئێژێ، که‌ کاتێک چه‌ند شاخه‌وانێک سه‌رده‌که‌ون بۆ سه‌ر شاخێک، به‌ ڕێگاگه‌لی جیاواز ده‌ڕۆن. به‌ڵام ئامانجی ئه‌وان هه‌موو گه‌یشتنه‌ سه‌ر نووکی شاخه‌که‌یه‌‌‌. که‌واته‌ ئه‌و هه‌موو دینو تێئؤرییه‌ فه‌لسه‌فیانه‌ هه‌مووی له‌ پێناوی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسیاره‌ بێ وه‌ڵامه‌کانه‌وه‌ درووست ده‌بێ.
    خۆزگه‌ ئێمه‌ی کوردیش وه‌کو ئه‌و نه‌ته‌وانانه‌ بوواێین که‌ به‌ هۆی نرخدانانیان بۆ خوێنندن و زانست، به‌ هۆی هه‌ستی لێبورده‌یی و رێزدانان بۆ بیر و باوه‌ڕی یه‌کدی، به‌ ‌هۆی داماڵینی کولتورمان له‌ خورافه‌، وه‌ دیالۆگ کردن بۆ لێکتێگه‌یشتن، گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و ئاسته‌ی که‌ زۆربه‌ی خه‌لکانی سه‌ر زه‌وی ئاواته‌خوازن به‌ بوون به‌ ئه‌ندام له‌ کۆمه‌لگه‌که‌یان.

    ئایا ئێمه‌ش وه‌ک عیسای مه‌سیح گۆته‌نی،ده‌توانین ئه‌و شته‌ی که‌ بۆ خۆمان پێمان خؤشه‌ ‌ بۆ خه‌لکیشمان پێ خۆش بێت؟

    سه‌رچاوه‌کان:
    “مانگفۆلده‌تس فیلوسوفی” طارق ڕه‌مه‌زان
    www.wikipeidia.com
    (Hva er religion) Gilhus og Mikaelsson

    به‌ داوای لێبوردنه‌وه‌ لو خوێنه‌ران، ئه‌گه‌ر هه‌ندێ هه‌ڵه‌ی‌ ئیملایی یان ڕێزمانی که‌ له‌ نوسراوه‌که‌دا هه‌ىێت.

    محه‌ممه‌د ئه‌حمه‌د پیره‌/ محه‌ممه‌د راه

  • بنێره‌ بۆ فه‌یس بوک

  •    ئه‌م بابه‌ته‌ 35,661 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌

    5 سه‌رنج له‌سه‌ر خودا له‌ نێوان خه‌یاڵ و راستیدا نوسراوه‌

    1. Shara Kadir on 15/05/12 at 4:22 PM

      to ladarawae wlate mnesh la uk zeyzn babe den chon arwat banawe azadeyawa har wak 3aeyan azen barezm duneya babe eslam wak lashayake be roh waya to na arame katek dlt aram dagret koshawes tren sht lalat yazdan bet nak aw shtanae yazdan druste krduwa bo jwane dunyayake kate to am ro lawanaya am shtana bkunetawa ba asae saere bakae balam rozek yat ka pashemane aw xoshawsteyae rastakena abet ka dlakan parosh dakat tanha bo kwndnawae tanha yak surate quran brakam jwane duneya halt naklatinet hamw shtakan kateya.

    2. Shara Kadir on 15/05/12 at 3:54 PM

      bbarezem agar datawet aw prseyara be walamae ka xot krdudata awanae faelasuf ba balga ahenetawa badwae balgaee quran 3ades bgare bashtra yan ba sadan kas mastryan henawa prseyareyan le bkaet bo awae aw prseya be walamana ba balgawa warbgret toesh awanae aw prseyaranayan haya dliyan ba nure rastakena runak b betawa lagal rezm bo qbul krdne pesh neyarakam.

    3. Jamal Sharef on 12/05/12 at 8:05 PM

      به‌ڕێز کاک موحه‌مه‌د، ده‌سته‌کانت خۆش بۆ نووسینی ئه‌و بابه‌ته‌ به‌پێزه‌. نوسینی وه‌و هه‌موو کۆمێنته‌ و هه‌ڵڕشتنی ئه‌و هه‌موو چنێوانه‌ی ناخی ئیسلامیه‌کان و قورئانه‌که‌یان نیشانه‌ی گرنگی بابه‌ته‌که‌یه‌، دووباره‌ ده‌ستخۆش و نموونه‌ت زیاد بێت

    4. Serwan Amin on 12/05/12 at 9:59 AM

      بەڕاستی دەستەکانت خۆش بێت، نەک هەر بۆ نوسینەکە بەڵکو بۆ کۆمێنتەکانیش، کە زۆر لۆژیکانەوە بە سەبر وەڵامی ئەو هەموو موسڵمانەت داوەتەوە، بەداخەوە لە هیچ کۆمێنتێکی موسڵماناندا نابینی بی جنێو بن، خوێندنەوەی کۆمێنتەکان دەری دەجات کە چەند توڕە نازانستی قسەدەکن، ئەو هەموو نێوە چین، ئەو هەموو هەڕەشەیە چین،،، بەڕاستی دواکەوتوویە،، سوپاس بۆ بەڕێوەبەرانی سایت کە دوای ئەو هەموو مێژژوە تا ئێستا وەک کارێکی ڕۆژنامەنوسی بابەتەکە بە کۆمێنتەکانەوە ماوەتەوە،،ئەگەر هەر کەس دەیەوێ بزانی موسڵامن چۆن بیر دەکاتەوە ئەو کۆمێنتانە بەسن. سیروان،،،سەڵاوم بۆ کاک محمد لە هەرکوێ هەی.

    5. Lano Astera on 11/05/12 at 8:21 PM

      das xosh to bo chwnekt haya mnesh bochwneke bas awae to base aka newae rasta newae halaya rastakat awaya bo nabe rae xoman darbiren la sar shteke awa? basha mn la to aprsm xwae gawra ka pexambare nrdwa bo xatr chawe kale mrov nabwa balkw bgra bo awa bwa ka xwae gawar taq tanya agar balgalt awe mn balgaeakt adme ka la qwrhane peroza xwae gawra xawek ba chawe pexamabar ewsf dene < no astera w xor w mang swzhdayan boe bird> basha pem bile ke law saramaya habw ka bzane xorek haya no hasara haya ba dawre xora agar ballgat awe balga zora wa halae kasht haya awesh away ka pexambar har la saratae drwst bwene mrov haya yakm pexamabresh bawaka adama w daeka hawa bwa wa xwae gawara chan bwnawreke tre drwst krdwa bo nmwna fiehta ka har yaka farmane dyare krawe xoe haya ka xwae gawra farmane pe aka bo nmwana fireshate baran. xawtn. xawbenen. rwhkeshan.wa zore tr wa halaeke tresht haya awesh aw hadesa axere he pexamabr 3esa nya he pexmbare gawra muhamad ka dalet <har shtek bo xot pet xosha bo brakasht pet xosh bet>.

    ئاگاداری گرنگ :تکایه‌ سه‌رنجێک مه‌نوسه‌ که‌له‌گه‌ڵ ڕه‌وشتی گه‌له‌که‌مان ناگونجێت ئه‌م سه‌رنجانه‌ پاش پیاچوونه‌وه ‌ بڵاوده‌کرێنه‌وه‌. بۆیه‌ خۆت ماندوو مه‌که‌ له‌نوسینی سه‌رنجی بێمانا. تا ئێمه‌ش ڕێگه‌ی سه‌رنج نوسین دانه‌خه‌ین.

    New Page 1

    لێرە کلیک بکەن بۆ نووسین بە کوردی سۆرانی

    سه‌رنج بنوسه‌

    ئیمه‌یڵه‌که‌ت که‌س نایبینێ

    Protected by WP Anti Spam

    میوانی سەرهێڵ

    0 میوان له‌سه‌ر هێڵه‌
    ................................. سه‌ردانه‌کان ژماره‌ی سه‌ردان

    گه‌ڕان له‌م ماڵپه‌ڕه‌

    کەش و هەوا

    درامای پەتریپوت

    ماڵپەڕی خۆشی

    ناوی منداڵان

    نرخی دراوه‌کان

    گۆرانی عه‌ره‌بی

    Archives

    New Page 1

     

    کلیکی ئێرە بکە زەرەر ناکەیت دواتر لایکی بکە و سەدان بابەتی هەمەرەنگ ببینن

    New Page 1
    New Page 1
    New Page 1
    NRT ناوخۆ پەیامنێر خەندان سبەی هاوڵاتی ئاوێنە
        سڤیل کوردیۆ لڤین PUK-MEDIA SNN