xml feed

زانیاری تەواو لە سەر ئایدز

8/01/14
  • بنێره‌ بۆ فه‌یس بوک

  •    ئه‌م بابه‌ته‌ 3,325 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌

    index

    ئایدز كورتكراوه‌ی‌(Acquired Immune Deficiency Syndrome) ناوی‌ زانستی‌ نه‌خۆشی‌ یه‌كه‌ به‌زمانی‌ عه‌ره‌بی‌ ( دا‌و العوز المناعی المكسب ) واته‌ وونكردنی‌ توانای‌ له‌شی‌ نه‌خۆش بۆ به‌رگری‌ له‌قۆناغه‌ كۆتاییه‌كانی‌ تووشبووندا. كه‌ هێزه‌ به‌رگرییه‌ سرووشتی‌ یه‌كانی‌ له‌ش داده‌ڕمێ‌ و له‌ش له‌بارده‌بێت بۆ تووش بوون به‌زۆر میكرۆب و كه‌ڕووه‌كان و هه‌وكردن. دوای‌ ته‌نینه‌وه‌ نه‌خۆشی‌ یه‌كه‌ به‌ماوه‌یه‌ك نیشانه‌كانی‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ له‌نێوان چه‌ند هه‌فته‌و چه‌ند ساڵێكدایه‌. كه‌ ئه‌م ماوه‌یه‌ ناوده‌برێت به‌ماوه‌ی‌ هه‌ڵهاتن (فتره‌الحچانه‌) له‌م كاته‌ كه‌سی‌ تووش بوو هیچ نیشانه‌یه‌كی‌ تووش بوونی‌ پێوه‌ دیار نی‌ یه‌ به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌چاوه‌یه‌كی‌ باشه‌ بۆ ته‌نینه‌وه‌ی‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ تووش كردنی‌ كه‌سانی‌ تر به‌ڤایرۆسی‌ ئایدز (H.I.V) ئه‌م ڤایرۆسه‌ له‌سه‌ره‌تای‌ هه‌شتاكانه‌وه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌ له‌هه‌موو جیهاندا بڵاوبۆته‌وه‌ ڕۆژانه‌ چه‌نده‌ها كه‌س ئه‌مرن، به‌پێی‌ سه‌رژمێری‌ ڕێكخراوی‌ ته‌ندروستی‌ جیهانی‌ (40) ملیۆن كه‌س تووش بووه‌. تووش بوون به‌ئایدز مه‌ترسیداره‌ له‌به‌ر:
    1. به‌درێژخایه‌نی‌ ماوه‌ی‌ هه‌ڵهاتنی‌ جیاده‌كرێته‌وه‌ كه‌ ده‌گاته‌ چه‌ندین ساڵ هه‌ربۆیه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی‌ تووشی‌ ڤایرۆسی‌ (H.I.V) به‌ڕووكه‌ش ساغ ده‌رده‌كه‌وێت بۆماوه‌یه‌كی‌ زۆر بێ‌ ده‌ركه‌وتنی‌ نیشانه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ له‌هه‌مان كاتدا بۆی‌ هه‌یه‌ چه‌ند كه‌س تووش بكات، له‌ناكاو قۆناغه‌كانی‌ تێكچونی‌ له‌شی‌ یه‌ك به‌دوای‌ یه‌ك ده‌ست پێده‌كات، لیمفه‌ ڕژێنه‌كانی‌ ده‌ئاوسن و گه‌وره‌ ئه‌بن ئه‌مه‌ش قۆناغێكی‌ نوێ‌ یه‌ له‌نه‌خۆشیه‌كه
    ‌. 2نه‌بوونی‌ چاره‌سه‌ر بۆ نه‌خۆشی‌ یه‌كه‌ یان كۆنترۆڵ كردنی
    ‌. 3ئه‌م نه‌خۆشی‌ یه‌ به‌ر له‌ هه‌موو شتێك نه‌خۆشی‌ یه‌كی‌ لاوانه‌یه‌. به‌شێوه‌یه‌كی‌ زۆر به‌رده‌وام تووشی‌ هه‌موو قۆناغه‌كانی‌ ته‌مه‌نی‌ لاوی‌ ده‌بێت به‌تایبه‌تی‌ ته‌مه‌نی‌ (15-24) به‌پێی‌ توێژینه‌وه‌یه‌ك كه‌ ئه‌نجام دراوه‌ له‌ ساڵی‌ 2005 دا له‌لایه‌ن ڕێكخراوی‌ ته‌ندروستی‌ جیهانی‌ بۆ له‌ناوبردنی‌ ئایدز،
    كه‌ لاوان سه‌رچاوه‌و به‌رهه‌مهێنی‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ به‌خته‌وه‌رو پێشكه‌وتووخوازن
    ڕێگاكانی‌ گواستنه‌وه:
    1. له‌ڕێگای‌ په‌یوه‌ندی‌ سێكسی‌ له‌نێوان كه‌سێكی‌ تووش بوو له‌گه‌ڵ كه‌سێكی‌ ساغدا به‌تایبه‌تی‌ له‌نێوان ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ كه‌په‌یوه‌ندی‌ نه‌شیاو (غیر شرعی) واته‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ خێزانیدا
    . 2له‌ڕێگای‌ خوێنه‌وه‌ یان به‌شه‌كانیه‌وه‌ بۆنمونه‌ ( پلازمای‌ خوێن ) كه‌ پیس بووبێت به‌ ڤایرۆسی
    ‌(H.I.V). 3له‌ ڕێگای‌ دایكێكی‌ سك پڕ كه‌ تووش بووه‌ به‌ (H.I.V) بۆ منداڵه‌كه‌ی‌ له‌كاتی‌ سك پڕیدا یان له‌كاتی‌ منداڵ بووندا یان له‌دوای‌ دا له‌ ڕێگای‌ شیرپێدانیه‌وه
    ‌. 4گواستنه‌وه‌ی‌ ئه‌ندامه‌كان وه‌كو گورچیله‌ یاخود ئه‌ندامێكی‌ تر له‌ كه‌سێكی‌ تووش بوو بۆ كه‌سێكی‌ ساغ
    . 5له‌ڕێگای‌ ئامێری‌ پیس بوو به‌م ڤایرۆسه‌ وه‌ك ( ئامێری‌ نه‌شته‌رگه‌ری‌ و ئامێری‌ پزیشكی‌ دان و ئامێری‌ شتنه‌وه‌ی‌ گورچیله‌كان و ئامێری‌ خاڵ كوتان و گوێ‌ سمین یاخود ئامێری‌ قژبڕین له‌ ساڵۆنه‌كان و سه‌رتاشخانه‌و هه‌ر بوارێكی‌ دیكه‌ كه‌ ئامێری‌ تیژ به‌كاربهێنن ئه‌گه‌ری‌ پیس بوونی‌ به‌ خوێنی‌ لێبكرێت
    ). 6له‌ڕێگای‌ به‌كارهێنانی‌ سرنجی‌ پیسه‌وه‌ له‌نێوان ئه‌و كه‌سانه‌دا كه‌ ئالوده‌ی‌ مادده‌ بێ‌ هۆشكه‌ره‌كان بوون.
    نیشانه‌كانی‌ ئه‌م نه‌خۆشی‌ یه:
    1. گه‌وره‌ بوونی‌ لیمفه‌ ڕژێنه‌كان به‌ بێ‌ بوونی‌ هۆكارێكی‌ زانراو به‌تایبه‌تی‌ لیمفه‌ ڕژێنه‌كانی‌ مل و بن هه‌نگڵ و ڕان.
    2. به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ پله‌ی‌ گه‌رمی‌ بۆزیاتر له‌یه‌ك مانگ
    . 3هه‌ست به‌ماندووبوونێكی‌ به‌رده‌وام به‌بێ‌ هیچ هۆیه‌كی‌ نه‌خۆشی‌ دیار بۆ چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك
    4.كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ كێش و زۆر ئاره‌قكردنه‌وه‌ له‌شه‌ودا هه‌روه‌ها كۆكه‌یه‌كی‌ ووشك له‌گه‌ڵ هه‌ناسه‌ تووندیدا هه‌وكردنی‌ سییه‌كان كه‌ زۆربه‌ی‌ كات نه‌خۆشی‌ ئایدز به‌هۆیه‌وه‌ گیان له‌ده‌ست ده‌دات
    . 5ده‌ركه‌وتنی‌ په‌ڵه‌ی‌ سوور یاخود په‌مه‌یی‌ له‌سه‌ر پێست یان له‌ده‌م و پێڵوه‌كاندا به‌تایبه‌تی‌ ده‌ركه‌وتنی‌ كه‌ڕووه‌كانی‌ ناوده‌م زۆر به‌تووندی‌ ده‌ست به‌ده‌ركه‌وتنی‌ ده‌كه‌ن له‌م قۆناغه‌دا له‌ش ده‌گاته‌ لاوازترین حاڵه‌ته‌كان ته‌نانه‌ت ئه‌و میكرۆبه‌ سرووشتیانه‌ی‌ له‌شیش كه‌له‌كاتی‌ ئاسایدا به‌بێ‌ زیان له‌ناویدا نیشته‌جێن له‌وكاته‌دا ده‌بنه‌ میكرۆبی‌ دڕنده‌و هێرش ده‌كه‌نه‌ سه‌ر له‌ش. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و میكرۆبه‌ زۆر لاوازیش بێت.
    خۆپاراستن:
    1. دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ ئه‌نجامدانی‌ په‌یوه‌ندی‌ سێكسیی نه‌شیاو (لادانه‌ سێكسییه‌كان) پابه‌ندبوون به‌ ره‌وشته‌ جوانه‌كانی‌ ئاینی ئیسلام كه‌ مایه‌ی به‌خته‌وه‌ری‌ و پاراستنی‌ كۆمه‌ڵگای‌ مرۆڤایه‌تیه‌ خوای‌ گه‌وره‌ ئه‌فه‌رموێت ( ولا تقربوا الزنى انة كان فاحشة و ساء سبيلا) (الاسراء 32) (ولا تقربوا الفواحش ما ظهر منها وما بطن) (الأنعام 15)،هه‌روه‌ها دكتۆر (جون او سبورت) سه‌رۆكی لیژنه‌ی‌ قومیی بۆ ئایدز له‌ وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئه‌مریكا له‌ كۆنگره‌ی‌ شه‌شه‌می وڵاتاندا بۆ ئایدز ده‌ڵێت: (سه‌ركه‌وتووترین ڕێگا بۆ به‌رگری كردنی‌ ئه‌م نه‌خۆشییه‌ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ ڕه‌فتاره‌ گومانلێكراوه‌كان (التصرفات المشبوهه‌) وه‌ك شزوز و هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندی سێكسیی له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی خێزانیدا
    . 2دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ وه‌رگرتنی‌ ماده‌ بێهۆشكه‌ره‌كان (مخدرات)
    . 3پاكژكردنه‌وه‌ی‌ سه‌رجه‌م ئامێره‌ جیاوازه‌كانی‌ نه‌شته‌رگه‌ری‌ و ئامێره‌ تیژه‌كانی‌ تر كه‌ به‌كارده‌هێنرێن له‌ صالۆن و سه‌رتاشخانه‌كاندا
    . 4به‌كارهێنانی‌ ده‌ستكێش له‌كاتی‌ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ خوێنداو هه‌ر شله‌یه‌كی‌ له‌شی‌ نه‌خۆشدا به‌تایبه‌تی‌ كارمه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ و تاقیگه‌ و ده‌رزی‌ لێدان و هتد
    . 5پشكنینی خوێن پێش وه‌رگرتنی‌ له‌خوێن به‌خشه‌كان.
    6. ڕێگرتن له‌ ئافره‌تی‌ تووشبوو به‌ سك پڕبوون و شیر پێدان
    7. پاكژكردنه‌وه‌ی‌ هه‌ر برینێك له‌ له‌شدا به‌ پاكژكه‌ره‌وه‌ی‌ گونجاو.

  • بنێره‌ بۆ فه‌یس بوک

  •    ئه‌م بابه‌ته‌ 3,325 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌

    ئاگاداری گرنگ :تکایه‌ سه‌رنجێک مه‌نوسه‌ که‌له‌گه‌ڵ ڕه‌وشتی گه‌له‌که‌مان ناگونجێت ئه‌م سه‌رنجانه‌ پاش پیاچوونه‌وه ‌ بڵاوده‌کرێنه‌وه‌. بۆیه‌ خۆت ماندوو مه‌که‌ له‌نوسینی سه‌رنجی بێمانا. تا ئێمه‌ش ڕێگه‌ی سه‌رنج نوسین دانه‌خه‌ین.

    New Page 1

    لێرە کلیک بکەن بۆ نووسین بە کوردی سۆرانی

    سه‌رنج بنوسه‌

    ئیمه‌یڵه‌که‌ت که‌س نایبینێ

    Protected by WP Anti Spam

    میوانی سەرهێڵ

    0 میوان له‌سه‌ر هێڵه‌
    ................................. سه‌ردانه‌کان ژماره‌ی سه‌ردان

    گه‌ڕان له‌م ماڵپه‌ڕه‌

    کەش و هەوا

    درامای پەتریپوت

    ماڵپەڕی خۆشی

    ناوی منداڵان

    نرخی دراوه‌کان

    گۆرانی عه‌ره‌بی

    Archives

    New Page 1
    New Page 1
    New Page 1
    NRT ناوخۆ پەیامنێر خەندان سبەی هاوڵاتی ئاوێنە
        سڤیل کوردیۆ لڤین PUK-MEDIA SNN